องค์กร

งานพัฒนาระบบบริหาร

ความเห็นคณะกรรมการกฤษฎีกา

คำวินิจฉัย/คำพิพากษา

กฎหมายสำหรับคนพิการ

ห้องสมุดกฎหมาย

ดัชนีสืบค้นกฎหมายไทย

Thai Code Annotated

KM กฤษฎีกา

เกร็ดความรู้

ศูนย์ข้อมูลข่าวสาร

ศูนย์ปฏิบัติการต่อต้านการทุจริต

ksdk.portal.E-book

รวมเว็บไซต์ที่น่าสนใจ

 
 
 
 
หน้าหลัก > เกร็ดความรู้ > กฎหมายสำหรับประชาชน > ข้อมูลข่าวสารของราชการ

ข้อมูลข่าวสารของราชการ

หลักการหรือแนวความคิดของกฎหมายฉบับนี้ คือ สิ่งใดที่เป็น "ข้อมูลข่าวสารของราชการ" ย่อมเปิดเผยต่อสาธารณชนหรือประชาชนทั่วไปได้เสมอ กล่าวอีกนัยหนึ่ง ประชาชนทุกคนย่อมเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของราชการ เพราะแนวคิดเดิมตามกฎหมายเดิมจะมีอยู่ว่า "ปกปิดเป็นหลัก เปิดเผยเป็นข้อยกเว้น" รูปธรรมที่ตามมาจากแนวคิดเดิม คือ เอกสารส่วนใหญ่ของราชการจะตีตราว่า ปกปิด ลับ ลับมาก หรือลับที่สุด หรือสถานที่ราชการห้ามเข้า เป็นต้น แต่เมื่อสังคมเปลี่ยนไป มีการปฏิรูปการเมือง จึงเกิดหลักประกันการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของราชการให้แก่ประชาชน ซึ่งก็คือกฎหมายว่าด้วยข้อมูลข่าวสารของราชการนั่นเอง ซึ่งสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ ที่ให้ประชาชนตรวจสอบการทำงานของราชการได้ อันจะส่งผลให้การปฏิบัติราชการมีความโปร่งใสมากขึ้น และแนวคิดใหม่ของกฎหมายข้อมูลข่าวสารของราชการ คือ "เปิดเผยเป็นหลัก ปกปิดเป็นข้อยกเว้น"
          แรกทีเดียวมีผู้เสนอว่ากฎหมายนี้ควรชื่อว่า "กฎหมายว่าด้วยการเปิดเผยข้อมูลข่าวสารของราชการ" แต่เกรงว่าอาจทำให้ประชาชนทั่วเข้าใจผิดว่าข้อมูลข่าวสารของราชการทุกชิ้นจะ ต้องเปิดเผย เพราะในความเป็นจริงอาจมีข้อมูลข่าวสารบางรายการสมควรเก็บไว้เป็นความลับ เพื่อประโยชน์สาธารณะจึงต้องกำหนดลักษณะของเหตุที่จะไม่เปิดเผยไว้ตามมาตรา ๑๔ และมาตรา ๑๕ อย่างไรก็ดี การเก็บไว้เป็นความลับตามมาตรา ๑๔ และมาตรา ๑๕ นี้ เป็นเพียงข้อยกเว้นของกฎหมายนี้เท่านั้น
          กฎหมายว่าด้วยข้อมูลข่าวสารของราชการจึงได้รับการยอมรับว่าเป็น "จุดเปลี่ยนแห่งศตวรรษ" เนื่องจากเป็นการ "เปลี่ยนกระบวนทัศน์" หรือมุมมองเกี่ยวกับโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารของราชการโดยประชาชนเลย ทีเดียว อย่างไรก็ตาม เจ้าหน้าที่ของรัฐต้องทำตัวให้สอดคล้องกับหลักการของกฎหมายนี้ และในขณะเดียวกันประชาชนก็ต้องขยันใช้กลไกของกฎหมายนี้อย่างสุจริตด้วย เพื่อให้การตรวจสอบการทำงานของข้าราชการเป็นผลอย่างจริงจัง

กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. ๒๕๔๐ มาตรา ๑๔ และมาตรา ๑๕